ریشه تاریخی نظامهای هجایی و الفبایی نت های موسیقی

1.نظام هجایی: نظام هجایی نت های موسیقی بر اساس تئوری موسیقی قرون وسطایی از شش هجا تشکیل شده است:

                          Ut    re    mi    fa    sol    la

اين هجاهاي شش گانه را کشیشی موسیقی دان از اهالی فرانسه و مقیم ایتالیا به نام گوییدو د آتسو (1050-990) از یک شعر مناجات گونه که احتمالا از ساخته های خود او بود به خاطر سهولت از بر کردن اصوات و درک زیر و بمی شان نسبت به هم ، برگزید و این هجاها  و روش یادگیری آنها را به شاگردان خود نیز آموخت. در قرن های بعدی هجای سی نیز بر آن اضافه شد و هجای اوت برای سهولت به دو تبدیل شد.

Ut     queant     laxis     Resonare     fibris     Mira     gestorum     Famuli     tuorum

Solve     poluti     Labireatum     sancta     Johannes

همانطور که در شعر بالا میبینیم ، آقای گوییدو برای سهولت از بر کردن اصوات موسیقی ، ابتدای هجاها را برگزید و شش هجا به این ترتیب به دست آمدند.

این نظام را کشورهای ایتالیا فرانسه و ایران و بسیاری کشورهای دیگر پذیرفته اند و استفاده می کنند.

2. نظام الفبایی نت های موسیقی:  در نظام الفبایی به تبعیت از تئوری موسیقی یونان باستان ، و کوک سازهای آن زمان ، نت لا مبدا قرار گرفت و نت ها بر طبق همان تئوری با هفت حرف آغازین الفبای لاتین نام گذاری شده اند:

A          B          C          D          E          F          G

سل          فا        می         ر          دو        سی          لا

این نظام را کشورهای انگلیسی زبان و آلمانی زبان پذیرفته اند و به کار می برند.

                                                            بر گرفته از تئوری موسیقی؛ پرویز منصوری

مشخصات عمومی صدا

1.   بسامد: تعداد حرکت های نوسانی یا به عبارتی تعداد نوسانات صدا را بر حسب زمان اگر محاسبه کنیم، بسامد را به دست می آوریم. تعداد نوسانات را با واحد هرتز مشخص میکنیم.                                   

هر قدر بسامد صدا ( یعنی حرکات ارتعاشی یا ارتعاش صدا ) بیشتر باشد صدای حاصل زیرتر یا نازک تر شنیده می شود و بر عکس هر قدر بسامد کمتر باشد صدا به صورت بم تر یا کلفت تر شنیده می شود.

2.   طول موج: جسم مرتعش مثل سیم یک ساز هر تناوب را در مدت زمان مشخصی انجام می دهد. بنابراین برای هر تناوب یا بسامد صدا، یک موج صوتی خواهیم داشت که طول این موج را بر حسب متر اندازه می گیرند و هر چه این طول موج کوتاه تر باشد نشانگر آن است که صدای مورد نظر زیر تر است و هر چه این طول موج بلند تر باشد صدای مورد نظر بم تر خواهد بود.

3.   دامنه: حداکثر مسافتی که ارتفاع طول موج از نقطه تعادل خود به بالا و پایین می دهد، دامنه نام دارد. دامنه صدا نشان دهنده شدت صدا است. به طوریکه هر چه دامنه صدا بلند تر باشد، صوت شدید تر و هر چه دامنه کوتاه تر باشد، صدا ضعیف تر یا آهسته تر شنیده خواهد شد.

4.  شیوش، طنین یا رنگ صدا: شیوش یا رنگ صدا علاوه بر موسیقی در حرف زدن انسان ها نیز قابل تشخیص است. به طوریکه ما صدای اقوام و آشنایان را حتی در زمانیکه آنان را نمی بینیم هم به آسانی از یکدیگر تشخیص می دهیم. به عنوان مثال طنین صدای نت لا در سازهای مختلف که کوک یکسانی داشته باشند، کاملا از هم متمایز است. منحنی های صداهای مختلف با طنین های متفاوت، کاملا شکلهای متفاوتی دارند.

مشخصه های صدا از نظر موسیقی

1. نواک: نواک به زبان ساده همان زیر و بمی صداست.

2. دیرند: همان طور که از نام آن پیداست، دیرند یعنی مدت زمانی که یک صوت موسیقایی ادامه می یابد.

3.  شدت: شدت صدا همان ضعیف و قوی بودن صداست. در نوازندگی سازها این مشخصه بستگی به قدرت ضربه ای دارد که به سیم ها وارد می شود.

4.  طنین و رنگ: طنین یا رنگ در واقع همان شخصیت صوتی یک صداست. این مشخصه صدا چیزی است که در ذات صدا وجود دارد و می توان گفت که نوع یا جنس صداست.

در مورد تاریخ خط موسیقی

کتب تاریخ موسیقی از قرن یکم تا چهارم میلادی خطی را برای آهنگها معرفی نکردند

 و این بیانگر آن است که موسیقی در آن زمان سینه به سینه انتقال میافته است.

 علت نبود خط در آن زمان و بوجود نیامدن آن به احتمال زیاد این بوده که موسیقی آن

 دوره مذهبی و تک بخشی بود و تنها توسط کشیشان سروده میشده و نیز نیازی به

 دقت فراوان در سرایش آن نبوده و روش سینه به سینه کفایت می کرده است. اما به

 مرور زمان که دقت اجرایی بیشتر شد و آهنگهای رسمی هم باید به ثبت می

رسیدند، خط موسیقی بوجود آمد. این خط در ابتدا بیشتر با علامتهای چهار گوش که

 بعضی از آنها دارای دسته ای متصل به یکی از اضلاع بود، دیده میشد تا اینکه رفته

 رفته کامل تر و بهتر شد و طی قرون پانزدهم تا هفدهم میلادی به شکل کنونی در

 آمد.

درود

همانطور که وعده کرده بودیم در مورد آن قطعه تصویری استاد بدیعی مطالبی را برای دوستداران می نویسم.

آهنگ در مایه دشتی می باشد.در ابتدا درآمد دشتی را می شنویم که بسیار شیوا و منظم نواخته می شود و حتی تک تک نتهایی که به صورت تکیه در دو دور اجرا می شوند کاملا شفاف و یکسان هستند و این یکی از نکات آموزشی سودمند برای نوآموزان است. پس از آن نغمه گیلکی را آغاز میکنند که از نکات مهم در آن نحوه اجرای شفاف و یکسان پوزیسیون هاست.متاسفانه کلیپ در همین قسمت به پایان میرسد. در مجموع استیل آرشه و یکپارچه بودن آرشه های چپ و راست و هم آهنگی و همراهی آرشه و پنجه بسیار زیبا و آموزنده است.یکی دیگر از نکات مهمی که باید در نظر گرفته شود خونسردی و آرامشی است که استاد به هنگام نوازندگی دارند،چیزی که در نوازنده های امروزی بسیار کمیاب است.در این کلیپ میبینیم و حس میکنیم که تکنیک و سرعت آرشه و پنجه کاملا در اختیار محتوا و مفهوم آهنگ است؛ گرچه در این قطعه تصویری کوتاه همه این مسایل را در نظر گرفتن کمی مشکل است،اما اگر کارهای این استاد گرانمایه و دیگر اساتید عزیز را بیشتر گوش دهیم بهتر این ریزه کاری های استادانه را درک میکنیم. متاسفانه امروزه در نوازندگی اکثر نوازندگان اصولا محتوایی به چشم نمی آید و اگر هم محتوا و مفهومی وجود داشته باشد در اختیار تکنیک است و باز متاسفانه این تکنیک نوازی و سریع نوازی به صورت یک مد در آمده که نوازندگان بوسیله آن قدرت نوازندگی خود را نشان میدهند و این مسایل به شدت موسیقی را به صورت زیر بنایی تخریب میکند.

پس جا دارد که از اینگونه کلیپ های تصویری اینگونه درس هایی هم بگیریم. منتظر شنیدن نظرات شما عزیزان هستیم.

بدرود

جاوید افسری راد به عنوان آهنگساز سال نروژ برگزيده شد

رادیوو تلویزیون نروژ ، جاوید افسری راد هنرمند ایرانی را به عنوان  آهنگساز سال 2007  در این کشور اروپای شمالی برگزید ودر مراسمی  به عنوان خلاق ترین هنرمند سال از وی تجلیل کرد.
این عنوان به خاطر آهنگهایی که افسری راد برای ارکستر سمفونیک نروژ ساحته و به اجرا درآمده به وی داده شده است.
این نوازنده برجسته سنتور مجموعه یی را با عنوان « ماه در چاه » ، براساس  دستگاههای مختلف ردیف موسیقی ایرانی ساخته که سال گذشته توسط ارکستر سمفونیک رادیو و تلویزیون نروژ به اجرا درآمد.
در رای بیانیه نهایی هیات داوران موسیقی رادیو و تلویزیون آمده که  کار افسری راد  نقش ویژه یی در فعالیتهای این ارکستر طی فصل گذشته داشته است.
این بیانیه تاکید می کند که آشنایی و همراهی با این آهنگساز یکی از درخشان ترین تجربیات سال گذشته ارکستر سمفونی رادیو و تلویزیون نروژ بود و موسیقی و توانایی او در برقرار کردن ارتباط ، ارکستر را راهی سفری کرد که کمتر ارکستر سمفونی یی اقبال آن را داشته است.
به نظرموسیقیدانان عضو هیات داوری، ساخته های افسری راد با ریتم های پرشور و گام ها و هارمونی متفاوت، ارکستر نروژی را در فضای زیبایی های هنر ایرانی و اشعار صوفیانه  ممدوح عشق ، قرار داد.
رادیو و تلویزیون نروژ در مراسم تجلیل از افسری راد که با اعطای جایزه به وی همراه بود اظهار امیدواری کرده که باز هم از اقبال همکاری با این آهنگساز در آینده برخوردار باشد .
ساخته های افسری راد برای این ارکستر مجموعه یی از  هفت قطعه در مايه هاي شور، اصفهان، بيات شيراز، سه گاه، نوا ، مثنوي و چهار گاه است که سال گذشته با رهبري  پتر زيلوي   Peter szilvay و با ارکستری 60 نفری در اسلو به اجرا درآمد .

افسري راد كه از 20 سال پيش به نروژ مهاجرت كرده به خاطر تلاش مستمرش براي معرفي موسيقي سنتي ايران و ارايه و اجرا آثار تلفيقي در اروپا و به ويژه نروژ از شهرت به سزايي برخوردار است.
در آثاري كه افسري راد براي اركستر سمفونيك نروژي ساخته، سولونوازي سنتور را خود برعهده گرفت و عبدالرحمن سورزهي نوازنده بلوچ با ساز سنتي « بنجو» و رضا ساماني با دف تنبك و سرنا دراركستر حضور داشتند.
افسري راد از نوجواني در اصفهان نوازندگي سنتور را آغاز كرده و فارغ التحصيل رشته موسيقي از دانشگاه اسلو است. وي رديف موسيقي ايراني را  نزد اساتيدي چون فرامرز پايور و پرويز مشكاتيان فرا گرفته و تلمذ در محضر اين اساتيد را سرمايه بزرگ خود مي داند.
وي علاوه بر ، حضور در جشنواره هاي گوناگون موسيقي بين المللي ، تاكنون آلبومهاي كاروان (1998) ، پرواز (2003) و كومبو نيشن Combo Nations (200) را در خارج از كشور عرضه كرده كه در اين اثر آخر با نوازنده هايي از چين، هند، برزيل، سنگال، گامبيا و مراكش همنوازي داشته است.
موسسه فرهنگي و هنري ماهورنیز  آلبوم « كاروان شرق » اين هنرمند را منتشر ساخته كه در آن كارهاي تلفيقي ارزنده يي را ارائه كرده است.وي در آلبومهاي گروه ضربانگ با نامهاي «رنگينه » و « نغمه خوابگرد » نيز علاوه بر نوازندگي سنتور ، ساخت قطعات ملوديك را برعهده دارد.

مطلب از وبلاگ بزرگان موسیقی سنتی ایران

ببینید و لذت ببرید.

در مطالب بعدی در مورد این آهنگ توضیحاتی خواهیم داشت.

با سلام

وقفه طولانی که در فعالیتهای این وبلاگ بوجود آمد صرفا از طرف اینجانب و به خاطر مشغله شدید کاری و درسی بود و تقصیری متوجه دیگر دوستان نیست.و از کلیه دوستان عذر خواهی میشود.

اینک که باز آمده ایم همچون پرستو و باز آمده ایم 

دیگر نشاید کاهلی کین بار ما قلندر و در شبی دراز آمده ایم

روش کار این وبلاگ همانند ایام گذشته ادامه خواهد داشت و اهداف نیز همان اهداف متعالی گذشته می باشند و تلاش میکنیم که محیطی آرام و دوستانه فراهم کنیم تا آبهای خروشان موسیقی ایرانی در این محیط به نرمی جاری شوند و هر کس هر آیینه بر کنار آن نشیند و جرعه ای از آن بنوشد.

از دوستان و دوستداران هم می خواهم که با نظرات و پیشنهادات خود ما را دلگرم کنند و از تمام عزیزانی که همکاری می کنند و یا مایل به همکاری هستند پیشاپیش تشکر می کنم.

این بار قطعه ای از یک استاد بزرگوار برای دوستان می گذارم امیدوارم از این موسیقی لذت ببرید.

این استاد عزیز حسین تهرانی نام دارد که به حق زحمات زیادی را برای موسیقی ایرانی کشیده است که متاسفانه بسیاری از عزیزان یا از آن غافلند یا قدر دان نیستند. کمتر دیده شده که از این استاد گرانمایه صحبت به میان بیاید و این در حالی است که ایشان یکی از سرشناس ترین اساتید موسیقی ایرانی به حساب می آیند زیرا که تحولاتی بس مفید را در زمینه سازهای ضربی در موسیقی ما به وجود آوردند که می توان گفت پایه گذار مکتبی در زمینه سازهای ضربی شدند که تا کنون جزو بهترین مکاتب موسیقی ما به حساب می آید. ایشان با سعی و تلاش و پژوهش فراوان و با استفاده از نبوغ ذاتی خود و با استفاده از شم بالای خلاقیتی که در وجودشان بود،ضرب یا همان تنبک را هم زنده و هم متحول کردند و آن ساز را از حالت قدیمی خود که سالها بود به صورت کاملا یکنواخت و بسیار زمخت و خشک(زورخانه ای) نواخته میشد، به صورتی کاملا دلنشین و منظم تر و قابل هضم تر در آوردند و به نوعی جایگاه از دست رفته آن ساز را به آن برگرداندند. به طوری که نوازندگان بعد از ایشان در گروه های ارکستر جایگاه کاملا مجزا و مهمی به دست آوردند و کار ایشان برای ارکستر و گروه نوازی بسیار مهم و حائظ اهمیت است. این روند پیشرفت تا آن جا ادامه داشت که در همان سالهای اولیه پس از تغییرات استاد تهرانی در ساز تنبک، گروه های ضرب نوازی و حتی ارکستر سازهای ضربی را ما مشاهده کردیم و میکنیم. و هم اکنون نیز بسیاری از آموزش دهندگان موسیقی ایرانی بر این باورند که، نو آموز سازهای ملودیک باید تا حدی هم با ساز تنبک به جهت شناختن بهتر ریتم، نیز آشنا شود.

با توجه به توضیحاتی که دادم به این قطعه توجه فرمایید و آن را چند بار به دقت گوش دهید.

سپاسگذار از زحمات چنین اساتیدی باید بود

پاینده باشید

برای دانلود، روی لینک زیر کلیک کنید:

 http://www.4shared.com/file/144656979/b105b8e7/hosein_tehrani.html

از جمله اولین افرادی که به جمع آوری و تدوین ردیف موسیقی ملی ما اهتمام ورزیدند، کلنل علی نقی وزیری بود که بعد از سفر های خود به خارج از ایران و آشنایی با موسیقی غربی و نت و اصول کار آکادمیک و کلاسیک، در ایران به کار تدوین و به نت درآوردن ردیف موسیقی پرداخت و نظریه ای هم در باب گام های ایرانی و دستگاههای ایرانی به جامعه موسیقی ایرانی عرضه داشت که تا امروز هنوز هم مورد استفاده و تحقیق و پژوهش و نقد هنرمندان و اساتید می باشد( نظریه گام بیست و چهار ربع پرده ای). در این مقال ایشان به نوعی تازه و علمی با یاری تنی چند از اساتید آن زمان از جمله روح اله خالقی و ابوالحسن صبا موفق شدند مفهوم ربع پرده که ماهیت موسیقی ایرانی بسیار به آن وابسته است را تعریف کنند و پس از آن در کوک های متعدد با سازهای ایرانی و غیر ایرانی اجرا هایی نیز داشته باشند. لازم به ذکر است که این تغییر و تحولات به یکباره و فقط توسط یک شخص انجام نشد و می توان گفت که روند آن از سالهای قبل از استاد وزیری شروع و طی شد و کلنل وزیری کامل کننده آن روند بودند. شاید بتوان گفت این روند از زمان آقا علی اکبر فراهانی آغاز شد، چنانچه بسیاری از کارشناسان ایشان را پایه گذار و پیشرو در تدوین ردیف موسیقی ایرانی می دانند( زمان ناصر الدین شاه). در هر صورت تلاشهای بسیاری توسط افراد دلسوز موسیقی ایرانی انجام شده که ما هم اکنون ردیف موسیقی ملی خود را در بین موسیقی دیگر کشور ها، در سازمان یونسکو ثبت شده می بینیم. و جا دارد که سیری در احوالات گذشتگان داشته باشیم و بدانیم که این موهبت ها چگونه و با چه زحمتهایی به دست ما رسیده است، شاید که قدر بدانیم و به فکر فرو رویم و ما هم از روی دلسوزی و با عشق آغازگر راهی مفید چون قدمای خود باشیم.

حال به قطعاتی چند از استاد وزیری گوش دهیم، لینک آن را در ذیل برای دوستان گذاشته ام:

http://www.4shared.com/file/144654040/462ca084/KONONEL_ALINAGHI_KHANE_VAZIRI.html

 به امید آنکه هر چه بهتر شدن موسیقی ایرانی

لینک بالا آهنگ بسیار زیبایی است از سیمین آقارضی

برای ذخیره کردن یا گوش دادن روی لینک کلیک کنید.

امیدوارم دوستان از آن لذت ببرند.